İSLÂMCILIĞIN MİLLÎ MÜCADELE VE CUMHURİYETİN İLK DÖNEMİNDEKİ SERÜVENİ

İSLÂMCILIĞIN MİLLÎ MÜCADELE VE CUMHURİYETİN İLK DÖNEMİNDEKİ SERÜVENİ

Millî Mücadele öncesinde İslâmcılar iki ayrı kamptaydı. Biri, İttihat ve Terakki’de, diğeri Hürriyet ve İtilaf’ta. Bu iki fırka bugünkü Cumhur ittifakı ile Millet ittifakı gibiydi; çeşitli partileri kendi çatısı altında toplayıp iktidar için çekişiyorlardı. İslâmcılar her iki cephede ama etkisiz durumdaydılar.

İslâmcılar burada göründükleri kadar zayıf değillerdi. Ama büyük bir çoğunluk, Anadolu’nun doğusunda ve batısında geleneksel kalıpları içinde bulunup, siyasî mücadelenin dışındaydılar. Dolayısiyle, ilk ikisinden çok daha büyük bir üçüncü kamp varsayılabilirdi.

İttihatçı kanatta Bediüzzaman, Mehmet Akif, Eşref Edip gibi isimler vardı. Diğer kanatta ise Mustafa Sabri Efendi, İskilipli Atıf Hoca gibi isimler. İttihatçı kanattakiler Millî Mücadeleyi destekledi, Hürriyet kanadındakiler karşı geldiler. Karşı gelme gerekçeleri, Millî Mücadele güdücülerinin dinsiz, Bolşevik, Hilâfet düşmanı olmalarıydı. İttihatçı kanattakiler ise bu gerekçeleri yerinde bulmuyorlardı.

Mehmet Akif ve Eşref Edip, Millî Mücadele için canla başla çalışanların başında geliyordu. Kemâl Paşa, onların çalışmalarından mutluydu. Onların çıkardığı Sebilürreşad’ı finanse ediyordu. Millî Mücadele sırasında denenen stratejilerden biri de İslâm dünyasının desteğini sağlamaktı. Sebilürreşad bu yeni İslâmcı oluşumun manivelası olacaktı.

Abdülhakîm Arvasî Hazretleri (Büyük Doğu-İBDA’nın üzerindeki tuğranın sahibi. – Adımlar) İstanbul’a geldiğinde savaş bitmişti. O, bu İttihatçı ve Hürriyetçi kampların ikisinin de dışındaydı. Sultan Vahidüddin kendisine beklenmedik bir yakınlık göstermişti ve bir tek onunla zatî bir yakınlığından söz edilebilirdi. Buna nazaran, Millî Mücadeleye destek verdi. (Sultan Vahidüddin’in ricası üzerine destek verdiğini kendisi aktarır. – Adımlar) Bu destek, Sakarya Meydan Muharebesi’nden hemen önce sözkonusudur. “Sakarya’da dönen Türk’ün makus talihi”nde manevî bir hisse sahibidir.

Millî Mücadele sona erdiğinde gerek İttihattan gelen, gerek Hürriyet çevresindeki her iki İslâmcı kamp da hayal kırıklığına uğradı. Hürriyetçiler, bu işin başarılabileceğine ve ülkenin savaş yoluyla kurtarılabileceğine inanmamanın hayal kırıklığı içindeydiler. İttihat’tan gelenler ise, Hürriyetçilerin suçlamalarında haklı çıkmalarının.

İlk dönen Bediüzzaman oldu. Rusya’daki esir kampından mucizevi bir şekilde kaçıp Ankara’ya gelmişti. Kendisine büyük bir saygı gösterilmişti. Kemâl Paşa onu “şark vaizi” yapmak istiyordu. O, ise güdücüler kadrosunun İslâm dışı (“namazsız”) bir eğilim içinde olduğunu söyleyerek, onların yanından ayrıldı ve artık onu düşman bildiler.

En büyük hayal kırıklığını Sebilürreşat çevresi yaşıyordu. Kendilerine verilen sözlerin hiçbiri tutulmamış, zaferden sonra oyun değişmiş, bir kenara atılmışlardı. Ama muhalefet etmediler. Büyük bir sessizlik içinde köşelerine çekildiler. (1948’e kadar.)

Millî Mücadeleden sonra ortaya çıkan Kemalizm, hemen tüm İslâmcıları önce dışladı, daha sonra ise karşısına aldı. Yürürlüğe konulan inkılâplara ister karşı gelsin, ister sessiz kalsın, tüm İslâmcılar ezildi. Millî Mücadelenin ardından bu sefer İslâmcılara karşı bir mücadele başlatıldı; Kemalizm’in İslâmcı sürek avı 10 yıl kadar devam etti ve sonunda ortada hiçbir İslâmcı bırakılmadı.

Abdülhakîm Arvasî Hazretleri, bu süreçte hiçbir hayal kırıklığı yaşamayanların başında gelmiştir. Zira O, Millî Mücadeleye destek verdi; ancak öncesinde olduğu gibi, sonrasında da siyasî kamplarda yer almadı. 1940’lara kadar adeta kendini sakladı ve ancak o zaman tutuklandı, hapsedildi ve şehadetine yol açıldı.

Özellikle Menemen’den sonra diğer İslâmcı kesimlerin stratejisi de bu oldu. Köşelerine çekilip kendilerini saklamaya, küçücük de olsa bir imân merkezini muhafaza etmeye çalıştılar.

Millî Mücadele döneminde, hem onun yanında, hem de karşısında İslâmcılar vardı. Millî Mücadele sonrasında ise ne yanında, ne karşısında hiçbir İslâmcı oluşum kalmadı. Hepsi ortadan kaldırıldı.

Selim Gürselgil

Bir Cevap Yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d blogcu bunu beğendi: