DURUM DEĞERLENDİRMESİ

Adnan DEMİR

Bu çalışma, Türkiye ve dünyada yaşanan küresel çaplı buhranı anlamlandırmaya çalışırken bu buhrandan çıkmanın yollarını aramaya ve incelemeye dair bir deneme niteliğindedir… Usûl olarak hem okuyanı sıkmamak hemde akademik kanıtlarla laf gevezeliği yapıp caka satmaktan uzak bir yerde, sözü muhatabına söylemek gibi bir yol izledim.

Her şeyin her şeyle bağlantısı olduğu hakikati göz önüne alınırsa, bir şey söylemek için her şeyin söylenme zarureti gibi bir durum ortadayken, gayem ve kaygım sadece hakikate uygun söylemek çabasıdır.

BUHRAN ÇAĞI

Bu gün yeryüzünde yaşanan süreci tek kelimeyle izâh et deseler, söylenecek kelime “BUHRAN” olurdu. Buhranı kısaca tanımlamaya çalışırsak;

Sıkışma, çıkmaz, tıkanma hâli…

İçinden çıkılamayan, yön bulamayan bir durum…

Kriz noktasına gelmiş derin çalkantı…

Yani “buhran”, sıradan bir problem ya da geçici kriz değil; hem bireyin hem toplumun hem de uygarlığın ruhuna çöken, kendi mevcut araçlarıyla çözemediği bir çıkışsızlık hâlidir.

Buhran, bir topluluğun, medeniyetin veya insanlığın, mevcut değerler, kurumlar ve alışkanlıklarıyla çözüm üretemediği, yönünü kaybettiği ve köklü bir dönüşüm ihtiyacının kaçınılmaz hâle geldiği tarihsel ve psikolojik kriz durumudur.

BUHRANIN TEZAHÜRLERİ

Yaşadığımız buhran, tek bir alana sıkışmış dar bir kriz değildir; insan hayatının bütün damarlarına sirayet etmiş çok katmanlı bir tıkanmadır. Ekonomiden siyasete, toplumdan doğaya kadar genişleyen bu tablo, aslında insanlığın “kendi kurduğu düzenle baş edemez hale gelmesi”nin yansımasıdır.

1. İktisadî Buhran

Dünya ekonomisi, refah vaat eden düzenin tersine işleyerek borç, adaletsizlik ve güvensizlik üreten bir sisteme dönüşmüştür.

Zengin ile yoksul arasındaki uçurum tarihin hiçbir döneminde bu kadar büyümemiştir.

Tüketim sürekli teşvik edilirken, üretim giderek daha az elde toplanmakta, geniş kitleler “sürekli tüketen ama asla tatmin olmayan” bir girdaba sürüklenmektedir.

Borç, faiz ve spekülasyon üzerine kurulu finans düzeni, toplumların gerçek üretim ve emek değerini değersizleştirmiştir.

2. Siyasî Buhran

Siyaset, çözüm üretme kudretini kaybetmiş; krizleri çözmek yerine onları derinleştiren bir vasata sürüklenmiştir.

Halk ile yönetenler arasındaki güven bağı zayıflamış, temsil mekanizmaları işlememektedir.

“Ulus-devlet” modeli, küresel sermaye ve güç ağları karşısında hem işlevsizleşmiş ve buna rağmen pratikte de başka alternatifi olmayan bir keyfiyete bürünmüştür.

Kutuplaşma, sahte gündemler ve manipülasyon, siyaseti bir “hakikat arayışı” değil, “iktidar oyunu” hâline getirmiştir.

3. İçtimaî Buhran

Buhranın en derin hissedildiği alanlardan biri toplumun ruhudur.

İnsanlar kimlik bunalımı yaşamakta, geleneksel değerler ile modern hayat arasında sıkışmaktadır.

Yalnızlık, depresyon, umutsuzluk, özellikle genç nesillerin temel ruh hâline dönüşmektedir.

Aile bağları zayıflamakta, toplum giderek bireylerin yalnız adacıklarına parçalanmaktadır.

BUHRANIN KÖKLERİ

Bugün yaşadığımız buhran, gökten zembille inmiş bir felâket değildir. Kökleri, insanlığın son birkaç yüzyılda inşa ettiği zihniyet ve düzenin içindedir. Asıl mesele, buhranın rastlantısal bir arıza değil, sistemin doğal sonucu olmasıdır.

1. Modernite ve İlerleme Vehmi

Modern çağ, insana “aklın ve bilimin sınırsız ilerlemesiyle bütün sorunların çözüleceği” vaadini sundu.

İnsanın, Allah’tan ve doğadan bağımsız bir şekilde kendi kaderini belirleyebileceği inancı, bir anlamda insanı “tanrılaştırdı”.

Fakat ilerleme, mutluluk ve adalet yerine; savaş, sömürü ve yabancılaşma getirdi.

Bugün, modernitenin en büyük iddiası olan “ilerleme” kavramı, yerini umutsuzluk ve tükeniş duygusuna bırakmıştır.

2. Kapitalizm ve Tüketim Kültürü

Ekonomik düzen, insan ihtiyaçlarını karşılamaktan çok, insanı tüketim bağımlısı hâline getirmeye odaklandı.

Kapitalizm, sınırsız kâr için sınırsız tüketim dayatırken, insan ruhunu doyumsuzluk üzerine programladı.

Değer ölçütü “para ve kâr”a indirgenince, insan ve emek değersizleşti.

Bu sistem, yalnızca eşitsizlik üretmedi; aynı zamanda insanın varoluşunu metalaştırdı.

3. Ulus-Devlet ve Güç İradesi

Ulus-devlet modeli, bir dönem toplumları organize etse de küresel çağda krize dönüşmüştür.

Sınırlar üzerinden kurulan aidiyet, küresel sermaye ve iletişim çağında işlemez hâle geldi.

Devletler, halklarının iradesinden çok küresel güç dengelerine bağımlı hâle geldi.

Sonuçta devlet, fert ve toplum arası ahengi sağlamak yerine, küresel güçler ve iktidardaki işbirlikçilerinin milleti baskı ve kontrol aracına dönüştü.

Bugün, halihazır mevcut durumda ulus devlet her ne kadar kriz içerisinde olsa da, küresel saldırı karşısında pratikte bir alternatifi de ortaya konulabilmiş değildir.

4. Anlam Kaybı ve Manevî Boşluk

Asıl derin köklerden biri de insanın hakikat ile irtibatını kaybetmesidir.

Din, hikmet, gelenek ve değerler, modern çağda “geri kalmışlık” damgası ile itibarsızlaştırıldı.

İnsan, “neden varım, ne için yaşıyorum?” sorusuna cevap bulamaz hale geldi.

Bu boşluğu teknoloji, tüketim veya mutlak fikir dışı çeşitli ideolojiler doldurmaya çalıştı; ama sonuç daha büyük bir tatminsizlik oldu.

Bu kökler bize gösteriyor ki; bugünkü buhran, sadece ekonomi ya da siyasetle açıklanamaz. Esas mesele, insanlığın kurduğu düzenin insan doğasına ve hakikate aykırı oluşudur.

ÇIKIŞ ARAYIŞLARI VE TEKLİF BOŞLUĞU

Buhran, yalnızca mevcut düzenin işlemez hâle gelmesi değil, aynı zamanda yerine neyin konulacağına dair ortak bir vizyonun bulunmayışıdır. İşte bu teklif yokluğu, buhranın derinleşmesine sebep olmaktadır.

Sistemler Çökmüş, Fakat Alternatif Yok

Kapitalizmin adaletsizliği kabul ediliyor, ama yerine ne geleceği söylenemiyor.

Demokrasi krizde, fakat başka bir siyasal model üzerinde uzlaşılmıyor.

Çevre felâketi ortada, ama bütün insanlığı birleştiren bir ekolojik vizyon yok.

Kadın ve cinsiyet meseleleri devasa bir probleme dönüşmüş durumda…

Fikirler Çok, Reçete Yok

Kimisi teknolojiyi “çözüm” görüyor, kimisi dine dönüşü, kimisi yeni ideolojileri…

Ama hiçbiri küresel ölçekte ikna edici bir bütünlük sunmuyor.

Ortaya çıkan teklifler parçalı, kısmî ve günübirlik çözümlerden ibaret kalıyor.

Buhranı Derinleştiren Sessizlik

İnsanlık büyük bir sıkışma içinde, ama liderler, düşünürler, kurumlar ya susuyor ya da laf kalabalığı yapıyor.

Bu sessizlik, aslında buhranın devam etmesinin en önemli sebebidir: Çünkü çözümün olmayışı, çıkışsızlık hissini daha da keskinleştiriyor.

Tespit:

– Bugünkü buhranı en doğru teşhis eden, köklerini en berrak biçimde ortaya koyan fikir İBDA’dır.

– İBDA yalnızca bir eleştiri değil, aynı zamanda insanlığa ve çağımıza kurtuluş reçetesi sunan tek bütünlüklü tekliftir.

– Anadolu merkezli olması, onun hem tarihî hem coğrafî hem de manevî bir merkezden doğduğunu gösterir.

Engelleme ve Bastırma:

– Bu fikrin, küresel emperyalist güçler tarafından tehdit olarak görülmesi şaşırtıcı değildir; çünkü İBDA onların düzenine son verecek bir fikir ve hareket olarak anlaşılmıştır.

– Bunun için tarihte benzeri olmayan bir işkence metodu olan “telegram” Salih Mirzabeyoğlu’na uygulanmış, nihayetinde şehadetine sebep olunmuştur.

– Anadolu halkı ise “madem İslâm istiyorsunuz, alın size İslâm” denilerek AKP zihniyetiyle oyalandı; iktidarı için Batı ile işbirliği yapmaya razı bu kadrolar, İBDA’nın önünü kesmek üzere iktidara taşındı.

Hakikatin İfşası:

– Bugün asıl buhran, teklif yokluğu değildir; teklifin var olduğu hâlde perdelenmeye çalışılması, sahtesi ile gerçeğinin ümid olmaktan çıkarılmak istenmesidir.

– İnsanlığa, kurtuluşun nerede olduğu gösterilmezse buhran devam eder.

– Hakikate sadakatle görevimiz, İBDA’nın sunduğu bu çıkış kapısını kitlelere anlatmak ve gizlenen hakikati ifşa etmektir.

Bugün insanlığın yaşadığı buhranı doğru teşhis eden ve sebeplerini en berrak biçimde analiz eden tek fikir İBDA’dır. İBDA, yalnızca bir eleştiri değil; aynı zamanda Anadolu merkezli olarak bütün insanlığa kurtuluş reçetesi sunan tek çıkış kapısıdır. Bu muazzam fikir ve güç, küresel emperyalist düzen tarafından kendi sonlarının başlangıcı olarak görülmüş; bu sebeple İBDA Mimarı Salih Mirzabeyoğlu’na tarihte eşi benzeri olmayan telegram işkencesi uygulanmış ve şehadetine sebep olunmuştur. Anadolu halkına ise “madem İslâm istiyorsunuz, alın size İslâm” denilerek, Batı ile işbirliğine razı ve iktidarı uğruna İslâm’a ihanet eden AKP zihniyeti dayatılmış, böylece İBDA’nın önüne set çekilmiştir.

Bu hakikati kitlelere anlatmak, sadece bir fikir savunusu değil, aynı zamanda buhrandan çıkış için insanlığa açılan tek kapının işaret edilmesidir. Çünkü buhran, teklif yokluğundan değil, teklifin var olduğu halde örtülmesinden beslenmektedir.

İBDA: TEK TEKLİFİN ADI

Meşhur tarihçi Arnold Toynbee, insanlığın geleceğine dair şu çarpıcı tespiti yapmıştı:

“İstikbal İslâmındır, çünkü yeryüzünde denenmemiş tek nizâm o kaldı.”

Bu söz, bugünkü buhran çağında hakikati bütün berraklığıyla ortaya koymaktadır. İnsanlık, bütün fikirleri, ideolojileri ve sistemleri denemiş; fakat hiçbiri buhrandan kurtuluş getirememiştir. Denenmemiş tek nizâm, İslâm’dır.

Ancak burada kritik soru şudur: “İslâm nasıl muhatap alınacak, çağımıza nasıl taşınacak, nasıl bir sistem ve anlayışla uygulanacak?”

İşte bu noktada ortaya çıkan ve bütün insanlığa çıkış kapısı sunan tek teklif İBDA’dır.

Çünkü İBDA, “İslâm’a muhatap anlayış” davasını, bunun zaruretini ortaya koymuştur.

İBDA, yalnızca teorik bir iddia değil; aynı zamanda fikir, aksiyon ve pratiğiyle bu hakikati gözler önüne sermiştir.

Bu yüzden “İstikbal İslâmındır” sözüne bizim eklememiz şudur:

“İstikbal İBDA’nındır.”

Çünkü İBDA, İslâm’ı çağımıza muhatap kılan ve insanlığa buhrandan çıkışın yolunu gösteren tek bütünlüklü fikir ve sistemdir.