ŞAŞKIN TRUMP’A YOL GÖSTERME ZİRVESİ
Trump, Putin ve Şi Cinping, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesi için Çin’de bir araya gelmişken 19 Kasım perşembe günü de aralarında üçlü bir zirve gerçekleştirdiler.
1989 yılında kurulan APEC Sovyetler Birliği’nin dağılması sürecinde ideolojilerin bittiği, tarihin sonunun geldiği çığlıkları arasında neo-liberalizmin dünya zaferi ilân edilirken bir serbest piyasa ve serbest ticaret organizasyonu olarak, neo-liberalizmin Asya-Pasifik bölgesindeki kurumsallaşmasının altyapısını oluşturdu.
Böyle bir tarihî arka plânı olan APEC çerçevesinde bu üç ülke liderinin ilk kez aynı masa etrafında bir araya gelmesi, “tarihin sonu, ideolojiler bitti” diye zafer çığlıkları atan ABD’ye, Trump’ın şahsında ne yapacağını söylemeleri, yol göstermeleri mekri ilâhîden başka bir şey olmasa gerek.
Trump ne yapacağın bilmiyor; iktidara gelirken verdiği sözleri yerine getiremedi. Ahlâkî zaafları, İsrail’in şantajlarına maruz kalmasına yol açıyor. Neticede ne dünyada istediklerini elde edebiliyor ne de kendi ülkesinde…
Böyle bir açmazdaki ABD başkanına, Rus ve Çin liderleri, bundan sonraki süreçte neler yapması gerektiğine dair yol gösterdiler.
Dünün dünyanın tek hâkimi olan süper gücü, şimdi bırakın dünyayı yönetmeyi, kendi ayakları üzerinde durabilmek için akıl sorar durumda. Evet, hâlâ çok büyük bir güce hükmediyorlar ama bu gücü nasıl kullanacağını gerçekte bilmedikleri apaçık ortada.
Bu çerçevede nükleer silâhların kontrolü, Ukrayna ve İran’daki savaşlar, enerji güvenliği ve uluslararası düzenin geleceği ele alındı.
Nihayetinde ABD, bu masaya oturmakla artık dünyanın tek hâkimi olduğu iddiasını da fiilen terk ederek çok kutupluluğu kabûl etmiş oldu.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, çok kutuplu dünya düzeninin geri döndürülemez bir gerçeklik haline geldiğini 28 Eylül’deki Rusya-Afrika Zirvesi’nde ilân etmişti.
Öncesinde, Putin ve Çin lideri Şi Jinping 20 Mayıs’ta Pekin’de çok kutuplu dünya düzeninin inşasına ilişkin ortak bildiri imzalamışlardı.
Bildiride, “Küresel hegemonya kabûl edilemez ve yasaklanmalı. Hiçbir devlet veya devlet grubu uluslararası ilişkileri kontrol etmemeli, diğer ülkelerin kaderini belirlememeli ve kalkınma imkanlarını tekeline almamalı” denilmekteydi.
Zaten Şi, bundan bir yıl önce de, 8 Mayıs 2025’te, Moskova’da, “Rusya’yla çok kutuplu dünya düzenini oluşturmaya hazırız” dememiş miydi!
İşte, Trump, zaten kendi dışında ve kendi zaafının da telifi hâlinde temayüz eden bu iradeye boyun eğmek durumunda kaldı.
Şi-Putin-Trump üçlü zirvesinde kabul edilen ortak metin, “Rusya, Çin ve ABD Devlet Başkanlarının Barış Bildirisi” başlığıyla yayımlandı.
Bildirinin tam metni:
“Rusya ve ABD devlet başkanları, bu tarihi üçlü zirveyi düzenlediği ve ev sahipliği yaptığı için Çin’e şükranlarını ifade eder.
Üç devletin liderleri, mevcut uluslararası duruma ilişkin kapsamlı görüş alışverişinde bulundu ve stratejik istikrar ile uluslararası güvenliği sürdürme taahhütlerini dile getirdi.
1 – BM Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri olarak Rusya, Çin ve ABD, küresel sınamalara daha etkin yanıt verebilmesi ve uluslararası barış ile güvenlik alanındaki temel misyonunu yerine getirebilmesi için BM’de reform yapma taahhütlerini dile getirdi.
2- Üç devlet, tüm ülkelerin yararına rafine petrol ürünlerinin üretimini ve arzını artırmayı planlıyor. İstikrarlı enerji arzının önemi yeniden teyit edildi.
3- Üç devletin liderleri, devlet rızası ilkesinin ve devlet yetkililerinin dokunulmazlıklarına saygı gösterilmesinin temel önem taşıdığını belirtiyor ve Uluslararası Ceza Mahkemesi ile diğer benzer organların yetkilerini kötüye kullanmaması gerektiği konusunda mutabık kalıyor.
4- Üç devletin liderleri, nükleer bir savaşın kazanılamayacağını ve asla yapılmaması gerektiğini yeniden teyit etti. Üç ülke, nükleer risklerin azaltılması ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi konusunda diyalog yürütecek.”
Barış Bildirisi adlı açıklamada kimi noktalar muğlak gibi görünse de ABD’nin her şeyi bir ânda hazzedip, her şeye evet demesini beklememek gerek. Bu çerçevede bakılacak olursa, ABD’nin liderlik iddialarından vazgeçtiği açıkça görülmekte.
Nitekim, zirve sonrasında Trump, ABD’ye dönüş yolunda, daha Air Force One adlı uçakta yol alıyorken, Zelenskiy ile 30’dan fazla destekçisinin oluşturduğu Gönüllüler -İstekliler- Koalisyonu adlı grubun (Not: Bu “istekli-gönüllü”ler arasına AKP de katılıyor) Berlin’de devam etmekte olan toplantısına telefonla bağlandı ve onlara hiç de hoşlarına gitmeyecek şekilde, şunları söyledi:
“AB’nin Ukrayna için ilave 70 milyar euroluk kaynak tahsisini eleştiren Trump, Rusya lideriyle görüşmesinin iyi geçtiğini, barış isteyen Putin’in anlaşma müzakere etmeye hazır olduğunu söyleyerek, barış çabalarına odaklanılmasını istedi.
Sahadaki ölümlere rağmen Ukrayna’ya silâh ve malî yardım için harcanan milyarlara hayıflanan Trump, Ukrayna savaşını sona erdirmenin hem para hem de can kaybından kurtaracağını vurguladı.”










