ŞERİAT GELDİĞİNDE ROMANINDA MÜZİK BAHSİ

Selim Gürselgil

Şeriat Geldiğinde… Tabiî ki belli müzik türleri ve havaları yasaklanıyor.

Bu zaten bütün devrimlerde böyledir. İlk Fransız İhtilaliyle başladı. Müziğin sadece bir eğlence aracı olmadığını, bir “ruh biçimleme aleti” olduğunu ilk farkedenler Fransızlar’dı. Eski düzenin müziğini yasaklayıp yeni bir müzik var etmeye çalışan ilk onlar oldu.

Sovyet devriminde müzik yasağı çok ince, çok teknik usullerle uygulansa da çok kaba sonuçlar doğurdu. Sovyet idarecileri bir senfoninin “sosyalist gerçekçi” mi, yoksa bireyin duygularını, ruhun ritmlerini arayan bir nitelikte mi olduğunu uzman ekiplerle inceliyordu. Bireye ait her melodi yasaktı ve cezası da Gulag Takım adalarıydı.

Bizde tabiî bu kadar ince olmadı. “Alaturka yasakhtır, herkes alafıranga öğrenecek” dendi, bam bam bam uygulandı. Tam 50 sene Türk müziği eğitimi yasaktı. Halk türküleri, Batılı usullerle armonize olmadıklarında, yasaktı. Sadece Kur’ân okunan evler değil, saz çalınan evler de çok baskın yedi. (S. Çetin bir kısa filminde ima eder.)

Afganistan devriminde yasaklama biraz farklı uygulandı. Doğrudan müzik aletleri yasaklandı. Devrimciler, evlerden tek tek çalgıları toplayıp ateşe verdiler. Tabiî müzik üretilemiyor bu durumda; dağda çoban çıplak sesiyle bir türkü yırlarsa o başka.

Bizdeki şeriatta ise daha ince, felsefî usuller takip ediliyor:

– Kötü müzik, insanları zıvanadan çıkaran, Türk milletini sulukule şoparlarına çeviren veya tam aksine onun ruhuna melûn bir terk-i dünya hissini zerkeden…

Diye tarif ediliyor. Müzik hakkında, Eflatun’un Devlet’inde ve Tolstoy’un Kroyçer Sonat’ta işlediğinden daha fazla mesele işleniyor. (Devlet ve Yasalar zaten bu romanın başlıca ilham kaynakları.) “iyi müzik serbest, kötü müzik yasaktır” deniyor.