MASKİROVKA*
Ayhan SÖNMEZ
“Planlarınız gece gibi karanlık ve aşılmaz olsun ve hareket ettiğinizde yıldırım gibi düşsün.” (Sun Tzu, Savaş Sanatı)
1943 yazında Sovyet ordusu Wehrmacht’a kıyasla daha üstün bir güç hâline gelmişti ve bunun yanılsamasına neredeyse Stalin kapılıyordu.
Stalin, generallerine saldırıya geçmeleri için agresif bir şekilde baskı yapıyordu. Ancak Almanya’nın büyük bir karşı saldırı hazırlıklarından haberdar olan Sovyet komutanları bu stratejiye karşı çıktılar. 8 Nisan 1943’te genel komutan Georgy Zhukov, Stalin’e şunları yazdı:
“Birliklerimizin yakın gelecekte önleyici bir saldırı başlatmasının uygunsuz olduğunu düşünüyorum. Düşmanın savunmasını yıpratmak, tanklarını devre dışı bırakmak, yeni rezervler getirmek ve genel bir taarruzla ana gruplaşmasını bitirmek bizim için daha iyi olur.”
Üst düzey Sovyet komutanları, 12 Nisan’daki toplantıda davalarını Stalin’e sunmak için Moskova’ya koştu.
Stalin’in bütün baskılarına rağmen, komutanlar ona karşı çıkmak cesareti gösterip, hararetli tartışmalar sonunda, Rus ana kuvvetlerini Kursk bölgesinde yoğunlaştırmaya, savunma operasyonuyla buradaki düşman kuvvetlerinin kanını dökmeye ve ardından taarruza geçip onların tamamen yok edilmesinin sağlanılmasına karar verildi.
İşin püf noktası, ön cephedeki savunma hazırlıkları dahilinde öngörülen karşı saldırı için güçleri bir araya getirmek ve gizlemek olacaktı; Almanlara, önemli ölçüde zayıfladıkları ve bu nedenle taarruza kadar tamamen savunma pozisyonu üstlendikleri izlenimi verilecekti. Potansiyel, yeniden oluşturulabilir.
Gerçekten de savaşın bu noktasına kadar Sovyetler hiçbir zaman bir yaz saldırısına girişmedi, 1943 yazında savunmaya yönelik görünürdeki hamleleri önceki uygulamalarla tamamen tutarlıydı.
Kurmaylardan gelen talimatlar, hazırlıkların gizlenmesini, sahte birlik yığınaklarının oluşturulmasını, sahte radyo ağları ve iletişim merkezlerinin simülasyonunu, sahte hava tesisleri ve sahte uçakların inşasını ve cephe boyunca ve cephede asılsız söylentilerin yayılmasını içeriyordu. Ayrıntılı Maskeirovka* plânları hazırlandı. Bu plânlar, rezervlerin gizli hareketini, karşı saldırı için gizli hazırlıkları ve komuta merkezlerinin ve iletişim sitelerinin gizli yerlerini vurguluyordu.
Kapsamlı Alman hava keşiflerini kandırmak için, ordu komutanları, maket uçaklar, pistler, kontrol kuleleri ve uçak barınaklarıyla tamamlanmış onbeş sahte hava alanı kurdular ve zırhlı toplanma alanlarını simüle etmek için çok sayıda maket tank yerleştirdiler. Alman uçakları bu sahte hava alanlarını dokuz kez bombalayarak karşılık verdi.Cephanelerin önemli bir kısmı beyhude yere harcandı.
Nazi güçleri, Rusya’ nın sadece savunma savaşına hazırlandığını zannetmekteydi. Çok sayıda yeni tip tank ve topa sahip olan Almanlar, kendi güçlerine karşı durmanın imkansız olduğunu sanıyordu.
Rusya için önemli olan bir hazırlık olduğu gerçeğini gizlemek değil, güç ve araçları, savaş kavramını, karşı saldırı zamanını ve savunmanın doğasını gizlemekti.
Güç hazırlıklarının ve yoğunlaşmalarının maskelenmesine ek olarak, savaş başladıktan sonra Sovyetler, Alman kuvvetlerini büyük Sovyet karşı saldırısının aslî hedefinden habersiz bırakmak için, dikkati cephenin diğer bölgelerine çekmek için, buralarda önemli saldırı hareketleri gerçekleştirdi.
Bu panzer kuvvetlerinin kayda değer herhangi bir unsurunun bulunmaması, neredeyse Sovyet başarısının şartı olacaktı. Sovyet aklının çözümü bu birimleri cephenin diğer bölgelerine çekmekti. Tecrübeyle sabit olduğu üzere, simülasyonlar veya basit hileler bu amaca hizmet etmeyebilirdi. Gerekli olan şey, gerekirse Alman istihbaratının gözü önünde tam kapsamlı saldırı hazırlıkları ve kilit stratejik sektörde gerekli hasar verilene kadar Alman operasyonel rezervlerini hem çekmek hem de bağlamak için yeterli güç ve inanılırlığa sahip saldırılardı.
Peki “anahtar stratejik bölge neresiydi? Kursk civarında ortaya çıkan büyük zırhlı savaş, Sovyet’in aslî hedefini gizlemek olarak gelişti: Kharkov ve çevresindeki Alman gücünün ana merkezini yenilgiye uğratmak ve yerinden etmek.
Sovyet kuvvetlerinin Belgorod ve Kharkov çevresinde zafer kazanması için sürpriz şarttı ve bu sürprizin maskirovka sanatının bir ürünü olması gerekiyordu. Sovyetler, Almanları büyük Sovyet karşı saldırısının zamanlaması, gücü, biçimi ve yeri konusunda yanıltmak için maskirovka çeşitli biçimlerini uyguladı.
*Maskirovka, Rusça hile demek…