ZELENSKİ, RUSYA’YA YALVARMAYA BAŞLADI
Kış geliyor ve Ukrayna’nın enerji şebekeleri tamamen çökme noktasına yakın. Bunu önlemek için anlaşmalar yapılmış olabilirdi. Ancak Ukrayna tarafı bu anlaşmaları mahvetti. Şimdi Zelenski onları yenilemek için yalvarıyor.
2022’nin sonlarında Rus ordusu Ukrayna’daki elektrik dağıtım istasyonlarına karşı bir bombalama kampanyası başlattı. Birçok trafo havaya uçtu. Ukrayna ordusu hava savunmasını elektrik istasyonlarının yakınına yoğunlaştırarak karşılık verdi. Rusların istediği etki tam olarak buydu. Gerçek hedefleri elektrik istasyonları değil, hava savunma tesisleriydi.
Sovyetler Birliği’nden ayrıldıktan sonra Ukrayna, paranın satın alabileceği en iyi hava savunmasına sahipti. 2022 sonbahar ve kış aylarında çoğu yok edilmişti.
2023/24’te Ukrayna ordusu Rusya’daki altyapıya karşı kendi kampanyasını başlattı. Birkaç rafineri drone’lar tarafından vuruldu ve alevler içinde kaldı. Rusya’daki benzin üretimi önemli ölçüde düşüyordu ve benzin ihracatı bir süreliğine durdurulmak zorunda kaldı.
Ruslar, Ukrayna’nın elektrik şebekesine karşı kampanyalarını yenileyerek misilleme yaptı. Ancak bu sefer hedefler üretim tesisinin kendisiydi. Ukrayna’daki nükleer olmayan elektrik üretimi yok edildi.
Rusya Savunma Bakanlığı günlük brifinglerinde Ukrayna elektrik santrallerine yapılan saldırıları Ukrayna’nın Rusya’ya yönelik saldırılarına doğrudan bir misilleme olarak nitelendirdi.
Üretim kapasiteleri tehlikede ve elektrik kesintileri tehdidi altındayken Ukrayna hükümeti aklını başına topladı – en azından bir süreliğine. Her iki taraftaki altyapı saldırılarını durdurmak için Katar’ın Doha kentinde gizli görüşmeler düzenlendi.
Ağustos 2024’te, Ukrayna ordusunun Rusya’nın Kursk bölgesine bir saldırı başlatmasından kısa bir süre sonra, Washington Post şunları bildirdi :
Ukrayna ve Rusya’nın bu ay Doha’ya heyetler göndererek her iki tarafta da enerji ve elektrik altyapısına yönelik saldırıları durduracak tarihi bir anlaşmayı müzakere etmeye hazırlandığı belirtilirken, görüşmelere aşina diplomatlar ve yetkililer, bunun kısmi bir ateşkes anlamına geleceğini ve her iki ülkeye de bir erteleme sağlayacağını söyledi.
Ancak yetkililere göre, Katarlıların arabulucu olarak görev yaptığı ve Ukrayna ve Rus heyetleriyle ayrı ayrı görüştüğü dolaylı görüşmeler, Ukrayna’nın geçen hafta Rusya’nın batı Kursk bölgesine yaptığı ani müdahale nedeniyle rayından çıktı
…
Rusya, bir yıldan uzun süredir Ukrayna’nın elektrik şebekesini seyir füzeleri ve drone saldırılarıyla vurarak elektrik santrallerinde onarılamaz hasara ve ülke genelinde elektrik kesintilerine neden oldu. Bu arada Ukrayna, rafinerileri, depoları ve rezervuarları alevlere boğan uzun menzilli drone saldırılarıyla Rusya’nın petrol tesislerini vurdu, Moskova’nın petrol rafinasyonunu yaklaşık yüzde 15 oranında azalttı ve dünya genelinde benzin fiyatlarını artırdı.
…
Görüşmeler hakkında bilgi verilen bir diplomat, Rus yetkililerin Ukrayna’nın batı Rusya’ya girmesinin ardından Katar yetkilileriyle görüşmelerini ertelediklerini söyledi. Moskova heyeti bunu “tırmanma” olarak nitelendirdi ve Kiev’in Doha’yı sınır ötesi saldırısı konusunda uyarmadığını ekledi.
Ukrayna, Kursk saldırısı için ağır bir bedel ödemek zorunda kaldı. Gönderdiği seçkin birlikler hedeflerine, Kursk yakınlarındaki bir nükleer santrale ulaşamadı ve kısa sürede yok edildi. Ukrayna altyapısına yönelik saldırılar tüm gücüyle devam etti.
Üç ay sonra, Kursk saldırısı ve elektrik şebekesinin neredeyse tamamen çökmesiyle birlikte, Ukrayna hükümeti tekrar rotasını değiştiriyor. Berbat ettiği anlaşmaları yenilemek için yalvarıyor.
Financial Times’ın ( arşivlenmiş ) bildirdiğine göre :
Ukrayna Devlet Başkanı, Rusya’nın Ukrayna enerji hedeflerine ve kargo gemilerine yönelik hava saldırılarına son vermesinin, savaşı sona erdirecek müzakerelerin önünü açabileceğini söyledi.
Volodymyr Zelenskyy Pazartesi günü Kiev’de gazetecilere, “enerji ve seyrüsefer özgürlüğü söz konusu olduğunda, bu noktalarda bir sonuç almak Rusya’nın savaşı bitirmeye hazır olabileceğinin bir işareti olacaktır” dedi.
…
Eh, o anlaşmayı üç ay önce yapabilirdi. Şimdi bunu başarmak daha zor olacak. Ukrayna güçlerinin Kursk bölgesinden tamamen çekilmesi, Rusya’nın görüşmeleri yenilemek için isteyeceği asgari ön koşul olacak.
Zelenski ayrıca Karadeniz Anlaşması’nın yenilenmesini istiyor.
Washington Post’un Ağustos sayısındaki haberde şu hatırlatma yapılıyordu:
Ukraynalı ve Rus yetkililer, savaşın ilk aylarından beri yüz yüze görüşmediler, o zamanlar her iki taraftan heyetler İstanbul’da gizli görüşmeler için bir araya gelmişti. Bu görüşmeler sonunda dağıldı. Daha sonra, iki taraf, Rusya’nın geçici olarak deniz ablukasını kaldırmasına ve Ukrayna’nın Karadeniz üzerinden tahıl transfer etmesine olanak sağlayan bir tahıl anlaşması üzerinde anlaştı. Bu da, Rusya’nın anlaşmadan çekilmesiyle aylar sonra çöktü.
Karadeniz anlaşması, Batı’nın Karadeniz üzerinden Rus ihracatını engellemeyeceğine dair bir vaadini içeriyordu. Ancak bu engel, yük gemileri için sigorta reddedilmeye devam ettikçe devam etti. Ukrayna’nın Rusya’nın Karadeniz filosuna saldırıları da devam etti. Rusya anlaşmadan çekildi ve Ukrayna limanlarına yönelik oldukça sıkı ablukasını yeniden kurdu.
Son altı ay boyunca Ukrayna Karadeniz’den geçen tedarik hattını yeniden inşa etmeye başlamıştı. Kuru yük taşıyan düzinelerce gemi Odessa ve diğer Ukrayna Karadeniz limanlarına ulaştı. Ruslar kısa sürede, doğru bir şekilde, bu gemilerin Ukrayna ordusu için silah ve mühimmat taşıdığını varsaydılar. Gemiler gelir gelmez yükleri yok etmek için İskender füzeleri gönderildi. Son aylarda 20’den fazla kuru yük gemisi vuruldu, hasar gördü veya battı. Saldırılardan sonra gelen ikincil patlamalar, patlayıcı yüklerin söz konusu olduğunu doğruladı.
Rus deniz ablukası, Ukrayna’ya giden gemileri durdurarak değil, yük boşaltırken vurarak yenilendi.
Savaş sırasında Rusya, Zelenski’ye büyük ölçüde Ukrayna lehine olan en az iki küçük anlaşma teklif etmişti. Karadeniz tahıl anlaşması, Ukrayna ve ‘ortaklarının’ düzenlemenin kendi paylarına düşen kısmını yerine getirmemesi nedeniyle başarısız oldu. Altyapı barış anlaşması, Ukrayna’nın Kursk’a saldırmaya karar vermesi nedeniyle başarısız oldu.
Şimdi Zelenski her iki anlaşmanın da yenilenmesi için yalvarıyor.
Bu mümkün olabilir. Ancak Rusya’nın çok yüksek bir bedel talep edeceği kesin.