BRICS’TE SÜRPRİZ GELİŞME: ENDONEZYA
Endonezya, BRICS’e tam üye oldu
2023 Johannesburg Zirvesi’nde alınan genişleme kararı doğrultusunda BRICS’e aday statüsü kazanan Endonezya’nın BRICS’e tam üye olarak kabûl edildiği, BRICS Dönem Başkanı Brezilya tarafından ilân edilirken, BRICS’in genişlemesinin beklenmediği bir zamanda bu kararın açıklanması sürpriz oldu.
Endonezya’nın başvurusunun onaylanmasının ardından üyelik sürecinin, ülkedeki başkanlık seçimleri tamamlandıktan sonra sonuçlanacağı belirtilmişti.
Prabowo Subianto, Ekim 2024’te Endonezya Devlet Başkanı olarak göreve başladı.
Brezilya hükümeti, açıklamasında, “Endonezya, diğer BRICS üyeleriyle birlikte küresel yönetişim kurumlarında reformu destekliyor ve Küresel Güney ülkeleri arasındaki iş birliğini derinleştirmeye yönelik olumlu katkılarda bulunuyor,” ifadelerini kullandı.
Ukrayna Barış Zirvesi bildirisini AKP imzalamış, Endonezya imza atmamıştı
Endonezya, Atlantik terörizminin Rusya’ya karşı tertip etmiş olduğu 2024 Haziran ayında İsviçre’de düzenlenen Ukrayna Barış Zirvesi adlı tertipte yayınlanan sonuç bildirisini imzalamayan ülkeler arasında yer aldı. (“Dünya beşten büyüktür!” diyenlerse, beş değil, esas şer odağı olan üçün peşinde koşa koşa imzayı basmışlardı.)
Aralarında Endonezya, Libya, Suudi Arabistan, Tayland, Hindistan, Meksika, Güney Afrika, Birleşik Arap Emirlikleri’nin de bulunduğu 16 ülke ve kuruluş bildiriyi imzalamazken, Brezilya ise zirveye sadece gözlemci göndermekle yetinmişti.
Çin ise toplantıya katılmayı tamamen reddetmişti.
Cakarta hükümeti, zirvenin sonuç belgesi hakkında eleştirilerde bulunarak daha dengeli bir yaklaşım talep etti.
Endonezya Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Roliansyah Soemirat, “Endonezya, ortak bir sonuç bildirgesinin, daha kapsayıcı ve dengeli bir anlayışla hazırlanmış olması durumunda daha etkili olacağına inanıyor,” açıklamasında bulundu.
Endonezya yaptığı açıklamada, BRICS’e resmi katılımı memnuniyetle karşılayarak, üyeliğini Küresel Güney ile ortaklıklarını güçlendirmek ve seslerini yükseltmek için kullanacağını söyledi.
Hükümetin açıklaması, bu yıl BRICS dönem başkanlığını yürüten Brezilya’nın pazartesi günü Endonezya’nın gelişmekte olan ekonomilerden oluşan gruba 11. tam üye olarak resmen katıldığını duyurmasının ardından geldi.
Endonezya Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada BRICS üyeliğinin diğer gelişmekte olan ülkelerle işbirliğini artırmak için “stratejik bir yol” olduğu belirtildi.
Açıklamada, “Endonezya BRICS’in Güney-Güney işbirliğini teşvik etmek ve gelişmekte olan ülkelerin seslerinin ve isteklerinin duyulmasını ve küresel karar alma süreçlerine yansıtılmasını sağlamak için değerli bir platform sağladığına inanmaktadır” denildi.
Blok 2009 yılında Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin tarafından oluşturuldu ve Güney Afrika ertesi yıl katıldı. Daha yeni üyeler ise Mısır, Etiyopya, İran, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan’dır. Blok, küresel kurumlardaki Batı etkisine karşı bir denge unsuru oluşturma arzusuyla son yıllarda önemli bir siyasi güç haline geldi.
Cakarta’nın üyeliğe kabulü, Prabowo Subianto’nun Güneydoğu Asya’nın en büyük ekonomisinin yeni lideri olarak göreve gelmesinden kısa bir süre sonra, Ekim ayı sonunda Rusya’da düzenlenen BRICS zirvesinde hükümetin BRICS’e katılma arzusunu dile getirmesinden üç aydan kısa bir süre sonra gerçekleşti. Endonezya Devlet Başkanı, Küresel Güney’de öncü bir rol oynamak da dahil olmak üzere küresel diplomaside daha proaktif olma arzusunu ortaya koydu.
Malezya ve Tayland da BRICS’e katılma planlarını açıkladılar. Bu ülkeler, ABD-Çin gerginliği de dahil olmak üzere artan jeopolitik belirsizlikleri yönetmeye çalıştıkları için şu anda “ortak ülkeler” konumundalar. Bloğa katılmanın cazibesi Vietnam’ın da dikkatini çekmiş durumda.
Brezilya hükümeti BRICS üyesi ülkelerin Endonezya’nın katılımını oybirliğiyle onayladığını açıkladı.
Açıklamada, “Endonezya, grubun diğer üyeleriyle küresel yönetişim kurumlarının reformuna yönelik desteği paylaşmakta ve Küresel Güney’de işbirliğinin derinleşmesine olumlu katkıda bulunmaktadır” denildi.
Endonezya’nın Brawijaya Üniversitesi’nden uluslararası ilişkiler uzmanı Aswin Ariyanto Azis, Nikkei Asia’ya verdiği demeçte, Cakarta’nın BRICS üyeliğinden, yeşil enerji ve gıda güvenliği gibi sektörler için bloğun Yeni Kalkınma Bankası tarafından sağlanan alternatif bir finansman kaynağından yararlanarak doğrudan faydalanabileceğini söyledi.
Cakarta merkezli Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nde araştırmacı olan Muhammad Waffaa Kharisma, Endonezya’nın BRICS’e girişinin Prabowo’nun küresel güç rekabetlerini yönetme yolu olduğunu ifade etti.
Kharisma, “Endonezya’yı her iki taraftan da fırsatlar elde etmek ve bunları değerlendirmek için mümkün olan en iyi şekilde konumlandırmaya çalışıyor” dedi.
Endonezya’nın Padjadjaran Üniversitesi’nde uluslararası ilişkiler alanında doçent olan Teuku Rezasyah, bu adımın Prabowo’nun Endonezya’yı “Güneydoğu Asya’nın doğal lideri rolünün ötesinde” büyütme “hevesini” yansıttığını söyledi.
Kaynak: YDH-Harici