ZELENSKİ’NİN TEHDİDİ GERİ TEPTİ
Putin ve Xi, Ukrayna Görüşmeleri Çökerse Yürürlüğe Girecek Büyük Bir Anlaşma Üzerinde Anlaşabilir
Andrew Korybko
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in 7-10 Mayıs tarihleri arasında Moskova’ya yapacağı ziyaret, resmî olarak Avrupa’da II. Dünya Savaşı’nın sona ermesinin 80. yıl dönümünü anmak için ve ziyaretin en önemli olayını önümüzdeki Cuma günü Kızıl Meydan’da düzenlenecek geçit törenine katılması oluşturacak. Kremlin’in duyurusunda ayrıca Putin ile bir dizi konuda görüşmeler yapacağı ve bir dizi hükümetler arası anlaşma imzalayacağından bahsedilmekteydi. Bu görüşmelerin gerçekleştiği bağlam, bunların önemli olacağını gösteriyor.
Başlangıç olarak, Zelensky, Ukrayna’nın Cuma günü yapılacak geçit törenine saldırabileceği yönünde dolaylı bir tehditte bulundu ve diğer tüm konularda sesini yükseltmesine rağmen Trump’tan hiçbir tepki almadı, bu nedenle bu onun örtük onayı olarak yorumlanabilir . Bu nedenle Xi, törenlere katılarak çok gerçek bir kişisel risk alıyor; ancak aynı zamanda kendisini ve diğer misafirleri korumakla görevli Rus Silâhlı Kuvvetleri’ne olan inancını da gösteriyor. Bu birbiriyle bağlantılı jestler Putin ve tüm Rus politikacılar tarafından kesinlikle takdir edilecektir.
Devam edersek, Rusya ve Ukrayna arasındaki ABD arabuluculuğundaki barış süreci bir çıkmaza girdi ve bu çıkmaz, Trump’ın, Putin’in “kendisini kandırıyor olabileceği” yönündeki spekülasyonlarıyla daha da kötüleşti. Çin, Ukrayna üzerinde etkisi olmadığı için ABD çekilirse ABD’nin rolünü gerçekçi bir şekilde değiştiremez, ancak Xi’nin Putin’den son zamanlarda neyin yanlış gittiği ve neden yanlış gittiği konusunda ayrıntılı bir brifing bekleyeceği varsayılıyor. Bu da, barış süreci çökerse Rusya’nın ne yapmayı plânladığına dair görüşmelerinin bir sonraki bölümüne yol açabilir.
Rusya, bu zamana kadar olduğu gibi askerî mücadeleyi sürdürmenin yanı sıra, kara harekâtını Moskova’nın (henüz?) hak iddia etmediği Ukrayna bölgelerine doğru genişletebilir. Buna paralel olarak, Trump’ın çatışmaya gizlice askerî olarak dahil olması, yukarıda belirtilen senaryoda veya Putin’i suçlarsa görüşmelerin çökmesi nedeniyle basitçe bir ceza olarak, onun “gerilimi azaltmak için tırmandırmasına” yol açabilir. Putin bu nedenle Xi’den askerî yardım veya en azından herhangi bir ikincil yaptırıma uymama sözü talep edebilir .
Çin henüz Rusya’ya askerî yardım göndermedi ve Xi ABD’yi kışkırtmak istemediği için bazı yaptırımlara gayri resmî olarak uyuyor. Ancak Trump’ın küresel ticaret savaşının başlangıcından bu yana hesaplamaları değişmiş olabilir, bu da Çin’in süper güç yörüngesini dengelemeyi amaçlıyor. Eğer Xi ABD’den daha fazla ekonomik ve/veya askerî baskının kaçınılmaz olduğuna inanıyorsa, o zaman Putin’in spekülatif isteklerine uyabilir; ancak -yalnızca- faydaları, ABD’nin yukarıda belirtilen baskı kampanyasını hızlandırmanın maliyetinden daha ağır basarsa.
Putin, talep ettiği şey karşılığında, Xi’nin, durdurulmuş Sibirya Gücü 2 boru hattı için pazarlık seviyesinde gaz fiyatlarına yönelik bildirilen talebini kabul edebilir, diğer kaynak projelerinde (nadir topraklar dahil) iş birliği için benzer şekilde ayrıcalıklı koşullar sunabilir ve stratejik askerî-teknik iş birliğini artırabilir . Özetle, Putin, ülkesinin jeostratejik denge eylemini güçlendirmeyi amaçlayarak Rusya–ABD arası “Yeni Yumuşama” sürecini terk etmek zorunda kalabilir.
Bunu ciddî olarak düşüneceği tek senaryo, barış görüşmelerinin çökmesi ve ABD’nin “gerilimi azaltmak için tırmanması”dır; bunlar son olaylar göz önüne alındığında mümkün ihtimallerdir, bu nedenle bu haftaki görüşmelerde Xi ile ancak bu vizyona hizmet etmek üzere büyük bir anlaşmaya varabilir. Buna göre, Trump, Rusya’nın Çin’in süper güç yörüngesini turboşarj etmesini önlemek istiyorsa, o zaman Ukrayna’yı, Putin için daha iyi şartlarda çatışmayı sona erdirmek üzere Rusya’ya daha fazla taviz vermeye zorlaması gerekir.
Kaynak: Andrew KORYBKO