İSRAİL’E SERBEST, İRAN’A YASAK
Cem GÜRDENİZ
Türkiye’nin İran ve İsrail’e yönelik uygulamalarında ciddi çelişkiler mevcut.
2025’te İsrail’in Ceyhan üzerinden aldığı Azerbaycan petrolü %31 artarak günlük 94 bin varile ulaştı. Azerbaycan petrolü İsrail’in ham petrol ithalatının %46,4’ünü oluşturdu. Kpler ve Vortexa verilerine göre petrol BTC ile Ceyhan’a geliyor, tankerlerle İsrail’e taşınıyor. Türkiye’nin İsrail’le ticareti durdurma kararından sonra Ceyhan çıkışlı en az 14,4 milyon varil petrolün çoğu Yunan sahipli tankerle İsrail’e ulaştığı tespit edildi.
Diğer tarafta ABD, İran havacılığına ağır yaptırımlar uyguluyor.
27 İran havayolu yaptırım kapsamında. ABD ihracat kontrolüne tabi parçalar nedeniyle kısıtlamalar Boeing kadar Airbus’ları da etkiliyor. Bu nedenle Amerikan ve Avrupa sistemlerine göbekten bağlı Türk firmalarımız İran seferleri fiilen durmuş durumda. İran Mahan Air’in İstanbul ve Ankara uçuşları da 21 Eylül’den itibaren durduruldu.
ABD, İran havayollarına yakıt ve yer hizmeti sağlayan yabancı şirketleri dahi finans sisteminden dışlanmakla tehdit ediyor.
Ama İsrail söz konusu olduğunda tablo değişiyor. Türk havayollarının Tel Aviv bağlantıları sürerken Azerbaycan petrolünün Ceyhan üzerinden İsrail’e akışı da kesilmiyor.
Ortaya çıkan manzara düşündürücü ve üzücüdür.
İran’a karşı ABD’nin finansal ve havacılık yaptırımlarının Türkiye üzerindeki etkisi açıkça görülürken İsrail’e yönelik enerji ve ulaştırma bağlantılarında aynı kararlılık görülmüyor.
Türkiye’nin İsrail politikasını yalnız siyasi söylemlerle değil, ABD’nin ikincil yaptırım gücü, kolektif Batı finans sistemine bağımlılık ve ekonominin sıcak para ihtiyacı üzerinden de okumak gerekir.
Söylemde stratejik özerklik ve İsrail’e karşı sertlik, uygulamada dış baskılar sonucu teslimiyet söz konusudur.
Bu tablo Türkiye’nin tarihsel devlet geleneği ve bağımsız dış politika iddiasıyla bağdaşmıyor.
İran Cumhurbaşkanının dediği gibi: “Atom bombası İsrail’de, denetçiler İran’da.
İsrail öldürüyor ama İran’a yaptırım uygulanıyor. Kime söyleseniz güler. İrana uçuş yasak israil’e serbest.”