AĞ KONTROLÜ
Oğuz BEKDEŞ
Geleceğe dair bir vizyon istiyorsanız, Orwell’in 1984’te öngörüsü gibi “bir insan yüzüne sonsuza dek basan bir çizme” hayâl etmeyin. Bunun yerine, o insan yüzünün, her kelime, ses ve görüntünün, DARPA (İleri Savunma Araştırma Projeleri Ajansı) ve onun akademik, müesses nizâm ve hükümet ortaklarınca oluşturulduğu, tüketim için algoritmik olarak onaylanan bir tür cazibeli fütüristik cihazın ekranına büyülenmiş sabit bir şekilde baktığını hayal edin .
Bu fütüristik cihazın ekranı, bölücü ve aşırılıkçı olmayan, nefret içermeyen içeriklerin neredeyse sınırsız bir yelpazesini sunacak ve bunların hiçbiri de “gerçeği” çarpıtmayacak veya herhangi bir şekilde “gerçeklikten” sapmayacak. Tüketiciler, nihayet çeşitli haber, fikir, eğlence ve eğitim içeriğinin keyfini çıkarmakta özgür olacaklar; fitne çıkartan alternatif yazarlar, gazeteciler veya hicivciler tarafından eğlencelerinin tamamen mahvolmasına müsaade edilmeksizin…
“Sahte haberler” bu ekranda görünmeyecek. Görünürse teyitçiler baskın bir tarzda yalanlayacak. Tüm haberler “gerçek” olacak. DARPA ve ortakları bunu sağlayacak. Ruslar, Naziler, komplo teorisyenleri, sosyalistler, popülistler, radikaller veya kim olursa olsun, onlardan etkilenme konusunda endişelenmenize gerek kalmayacak. Bu tür Kötü Niyetli Kişiler içeriklerini yayınlamaya devam edebilecekler, konuşma özgürlüğü ve tüm bu şeylerle ilgili basmakalıplar gereği; ancak bunu normal tüketicilerin göremeyeceği İnternet’in kanalizasyonlarında yapacaklar. Oraya gidip bunu arayan herkes, yani, bu tür bölücü ve kutuplaştırıcı içerik derhal potansiyel radikaller veya potansiyel devrimciler veya potansiyel Rus propagandacıları için resmi bir DARPA izleme listesine eklenecek.
Listeye eklenenlerin hayatı zehir edilecek; yani, karanlık web platformlarına giriş yaparak radikal aptallık potansiyelini ifşa ettiği için. Okulları, işverenleri ve ev sahipleri bilgilendirilecek. Fotoğrafları ve adresleri internette yayınlanacak. Onlara iki kelime eden veya -Allah yardımcıları olsun- onlarla birlikte bir fotoğrafta görünen herkes, DARPA’nın izleme listesine alınmamak istiyorlarsa, onları alenen kınamak için 24 saat mühlete sahip olacak.
Bu arada, havanın temiz olduğu yerde, tüketiciler bölmelerinde oturacak veya zombiler gibi kaldırımda kör bir şekilde sendeleyecek veya cicili bicili -namlu kıçlı- scooter’larıyla size doğru gelerek, normal gerçekliğin vazedildiği cihazların ekranlarına bakacaklar. Yemek masalarında, restoranlarda, yatakta ve diğer her yerde ekranlarına bakacaklar. Hayatlarının her uyanık saati, her boş ânı, DARPA tarafından izlenecek ve önceden onaylanacak olan şeyleri, gülümseyerek, mutluluk içinde tüketerek, küresel kapitalist gösteriye dahil olacaklar…
Ne büyük bir rahatlama olacak sonunda; hiçbir şeyi sorgulamak, neyin gerçek neyin gerçek olmadığını merak etmek zorunda kalmamak… Müesses medya, bize, neyin iyi neyin kötü olduğunu şüpheye bırakmayacak şekilde gösterecek. Küresel çapta ne olursa olsun, göğüs daraltan, kıyametvari panik havası estiren bir haberin, DARPA ve onun müesses nizâmı, akademik ve hükümet ortakları tarafından algoritmik olarak incelendiğini ve onaylandığını ve dolayısıyla kesinlikle “gerçek” ve “doğru” olduğunu bileceğiz, aksi takdirde bunu cihazlarımızın ekranında görmüyor olurduk zaten… (Pandemi var diyorlarsa vardır; korkmalı, endişe etmeli, sosyal mesafeye uymalı, maskeleri takmalı, istedikleri yere istedikleri zamanda ve şekilde giderek aşılarımızı olmalıyız!)
Bu vizyonun bilim kurgu veya distopik bir hiciv olduğunu düşünüyorsanız, bir kez daha düşünün. Yahut 2019′ da bir makalede geçen ifadelere bakın: “ABD Sahte Haberler ve Dezenformasyonla Mücadele İçin Askeriyeyi Serbest Bırakıyor.” (Türkiye’de de bu gaye ile kurumlar teşekkül ettirildi, biliyorsunuz.) Yazının giriş kısmı şu şekilde:
“Sahte haberler ve sosyal medya paylaşımları ABD güvenliği için o kadar büyük bir tehdit ki Savunma Bakanlığı ‘büyük ölçekli, otomatik dezenformasyon saldırılarını’ püskürtmek için bir proje başlatıyor. (DARPA), 500 binden fazla hikâye, fotoğraf, video ve ses klibi arasında gizlenmiş sahteleri ortaya çıkarabilecek özel bir yazılım istiyor. Başarılı olursa, sistem dört yıllık denemelerden sonra kötü niyetlileri tespit etmek ve viral sahte haberlerin toplumu kutuplaştırmasını önlemek için genişletilebilir.”
DARPA ve ortaklarının “kötü niyetli” içerikler için tüm İnternet’i tarayacakları veya toplumu “kutuplaştırma” potansiyeli olan içerikleri tarayacakları ve bu tür şeyleri asla görmememizi sağlayacakları bilgisinden daha güven verici ne olabilir? Bunu onlar yapamıyorsa, kim yapabilir, bilmiyorum. Sonuçta interneti onlar geliştirdi. Bunu nasıl yaptıklarından tam olarak emin değilim.
Neyse, DARPA ve ortakları, sistemi ne performansta çalışır hâle getirdiler bilemiyorum. Amerikan seçimleri bunu gösterecek. Putin, Naziler, Rusya ve faşizm histerisi, sahte haber ve bölücü-yıkıcı içerik histerisi, Ukrayna, 7 Ekim vesaire; yani, temelde, aklınıza gelebilecek her şey, genel bir kıyamet paniği oluşturmanın aracı olabilecek anlamına geliyor, sıfırlama için bu lâzım.
Küresel kapitalist egemen sınıfların, Popülizme Karşı Savaş’ı kazanıp küresel çapta Yeni Normalliği uygulayana kadar, herkesi, küresel kapitalizm dışındaki her şeye karşı çığlık çığlığa, öfke dolu bir çılgınlığa sürüklemeye devam etmesi gerekiyor; ancak bundan sonra gerçekten ciddi gerçeklik polisliği başlayabilir. Bilmiyorum, buna delilik deyin yahut da kötü niyetlilik; ama sanırım suratıma o çizmeyi yemeyi tercih ederim.