DERİN SAVAŞ – 2

Ayhan SÖNMEZ

İkinci bölüm

Bolşeviklerin köylüleri amansız bir şekilde askere almasıyla Beyaz Kuvvetler’i yenmeyi başaran Kızıl Ordu’nun acemice ama güçlü bir protipini doğaçlama yapmayı başardılar. Rusya çevresinin neredeyse tamamında, geniş bir cephede savaşan Kızıl Ordu, kapsamlı operasyonlar yürüttü, büyük kuvvetleri demiryoluyla nakletti ve eski Çarlık İmparatorluğunun büyük bölümünü ustalıkla Bolşevik kontrolü altına aldı. Ancak Polonya’da sorunlarla karşılaştı. Yeni kurulmuş Polonya devleti, Rusya kaos hâlindeyken Polonya’nın sınırlarını doğuya genişletmek amacıyla 1919’da Ukrayna’yı işgal etti. Bir Kızıl Ordu karşı saldırısı Polonyalıları kovdu ve Varşova kapılarına kadar itti. Varşova’ya dayanmışken Vistula’da, Kızıllar, yüksek kuvvet konsantrasyonuna sahip Polonyalılar tarafından dar bir sahaya sıkıştırılıp ağır bir yenilgiye uğratıldılar.

Kızıl Ordu, ilk ciddi savaşını yapmıştı. Batı cephesinde, kendine daha sonradan örnek alacağı küçük bir versiyonuyla karşılaşmıştı. Nüfûz etmeye, sömürüye ve harekete meydan okuyan ve Rusya’nın daha elverişli alanlarında başarıya götüren önceki hareket modelini boşa çıkaran derin ve sıkışık bir savunmayla karşılaşmıştı. Polonyalılar, bu savunmayla, varlığını tehdit eden Bolşevikleri durdurabilmişti. Ancak savunmayla sınırlı kalmıştı. Bolşevikler için bu, belirli operasyonel problemleri incelemek ve savaş hakkında sistematik düşünme fırsatı olmuştu. Yeni komünist hükümetin ideolojik faraziyeleriyle güçlendirildi.

Diyalektik materyalizmin sonucu olan Marksizm-Leninizm’in temel dayanaklarından biri olan, çoğu insan çabasının ilmî araştırmaya yöneldiği faraziyesidir. Bundan hareketle Kızıl Ordu, zamanla savaş çalışmalarını sistemleştirecek ve son derece teknik bir terminoloji sözlüğü ortaya koyacaktı. Sonuçlar, Sovyetler Birliği’nin birçok çalışmasında olduğu gibi, biraz paradoks içeriyordu. Hem çığır açıcı, hem de kaskatı. Askerî sanat üzerine Sovyet çalışmalarının gövdesi şüphesiz hem derin hem de inandırıcıdır. Hâlâ hareketli askerî sanat üzerine teorik yazıların en tutarlı tek çekirdeği Sovyet’ten kalmadır.

Sovyetlerin askerî operasyonları sistematik olarak inceleme konusundaki ısrar ve istikrarı, onlara operasyonların değişen doğası hakkında gelişmiş bir iç-görü (sezgi) sağladı. Burjuva askerî biliminin savaşın değişen doğasını asla kavrayamayacağını iddia ettiler ve bunu Büyük Savaş’ın genel felâketinin sorumlusu tuttular. Madalyonun diğer yüzü, veyahut Sovyet ilmî araştırma biçimlerinin dezavantajı, doktrine derin bir bağlılıktı. Savaşın temelde rasyonel tahkîke açık olduğuna dair zımnî faraziye, askerî işlerin sistematik, hatta formüle dökülmüş şekilde yönetilebileceği ima edildi. Bu katılık basit bir askerî düzenlemeye kadar geçerliydi.

Katı doktrine yönelik bu eğilim, gelişmekte olan Stalinist sistem ve onun metastaz yapan kontrol aygıtıyla iyi bir şekilde örtüşüyordu ve Kızıl Ordu’yu 1941’de felâkete sürükleyen katılaşmış komuta ve kontrol sistemlerine katkıda bulunacaktı. Almanlar bunu anlayabilseydi, her şey farklı olabilirdi.

Sovyet harekât sanatının özü, en başta Kızıl Ordu’nun “ardışık harekâtlar” ifadesiyle kavramlaştırılır. Birçok cihetle, Almanların kararlı ve yekpare tarzda savaş yürütme arzusuna aykırıydı. Buna mukabil Sovyet düşüncesi, (Büyük Savaş ve İç Savaş tecrübelerine istinaden) düşman ordusunu tek bir belirleyici operasyonda yok etmeyi plânlamanın aptalca olduğu faraziyesine dayanıyordu. Bu başka bir ifadeyle, Alman tarzı savaş plânının toptan reddiydi. Bunun yerine, ilk Kızıl Ordu teorisyenleri, zaferin anahtarının, aynı ilerleme ekseni boyunca hazırlanmış ikinci ve üçüncü dalgaları, Sovyet Doktrini’nin kademeler dediği şeyi, mütemadiyen besleyerek bir dizi bağlantılı veya zincirleme operasyon icra etme yeteneği olduğunu savundu. Şöyle de ifade edilebilir: Modern büyük orduların muharebesinde düşmanın yenilgisi, tüm cephelerde birbiri ardına başarıyla tamamlanan ve zaman içinde birbirine bağlanan sürekli ve plânlı zaferlerin toplamından kaynaklanır. Harekâtın kesintisiz yürütülmesi zaferin ana şartıdır.

Bir Cevap Yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d blogcu bunu beğendi: