HEİJOSHİN

Ayhan SÖNMEZ

Bir japon kılıç ustası ve ronin olan ve kılıç ustalığındaki eşsiz becerisiyle meşhur Miyamoto Musashi, 1645′ te ünlü felsefî eseri “Beş Yüzük Kitabı”nı (go rin no sho) yazdı. Bu, dövüş sanatları stratejisi, taktikleri üzerine metinler içeren klâsikleşmiş bir eserdir. Musashi, hem savaşa hem de hayatta olabileceklere karşı hazırlığın çeşitli yönlerine temas ediyor.

Musashi’nin temel fikirlerinden biri hazırlıklı olmak ve sakin kalmak, istikrarlı ve sarsılmaz bir zihne sahip olmak anlamına gelen “Heijōshin” kavramıdır. Bir savaşçı ve dolayısıyla herhangi bir kişi, zihnî olarak hazırlıklı olmalı ve her şartta soğukkanlılığını korumalıdır. Bu ruh hali, kritik durumlarda net düşünmeye ve etkili karar vermeye imkân tanır.

Musashi’ye göre, boşlukta fazilet vardır, kötülük ise yoktur. Ayrıca hikmetin varlığı vardır, prensiplerin varlığı vardır, yol’un varlığı vardır, ruh ise hiçliktir. Bu, bilgelik ve prensibe dayanmanın önemini vurgulayarak açık, düzenli bir zihnin (boşluk) fazilet ve etkililiğin anahtarı olduğunu iddia eder.

Günümüzün ahirzaman hazırlıkçılarının ortaya çıkmasından yüzyıllar önce, zorluklara karşı en hazırlıklı olanların, en çok alet ve teçhizatı biriktirebilecek en fazla servete ve zenginliğe sahip olanlar değil, aksine, kendileriyle mücadele eden kişiler olduğunu iddia etmiştir Miyamoto Musashi… Hayatta kalmak, her zaman kolay yolu arzulamayarak mümkün. En güçlü kılıçlar ekstrem unsurlarla dövülür. Önce yanan ateşin şiddetiyle, ardından buz gibi suya batırılarak…

Çatı altında uyumayın. Yanınızda para veya yiyecek taşımayın. Korkutucu gelen yerlere yalnız gidin. Üstad Necip Fazıl’ın ifadesiyle “başını bir gayeye satmış bir kahraman gibi” gayesi ve ideali olan bir suçlu haline gelmek Musashi’nin öğütleri arasındadır. “Hapse atıl ve kendi bilgeliğinle kendini kurtar” diye yazar. Kendine güvenme ve zorluklar karşısında hazırlıklı olma ve dirençli olma gerekliliği, zihin ve bedene sürekli meydan okumalar olmadan gerçekleşemez…

Musashi ayrıca değişen şartlara akıcı bir şekilde cevap verebilme yeteneğine de vurgu yaptı: “Dağın zirvesine giden birden fazla yol olduğunu anlamalısınız” dedi. Hazırlık sadece sabit bir plâna, çeşitli durumlara yönelik akış şemalarının bulunduğu bir deftere sahip olmakla ilgili değildir, aynı zamanda özel kuvvetlere belletilen şu slogan ile de ilgilidir: “Doğaçlama yap, uyum sağla, üstesinden gel!”

Genel olarak Musashi’nin öğretileri sürekli hazırlıklı olmayı, zihinî esnekliği ve sarsılmaz bir ruhun geliştirilmesini savunur. Hazırlık konusundaki fikirleri fizikî mücadelenin ötesine uzanıyor ve iş, spor ve şahsî gelişim gibi çeşitli alanlarda uygulanıyor ve hayatın zorluklarına disiplinli, dikkatli bir yaklaşım arayan insanlarda yankı buluyor.