RUSYA-UKRAYNA SAVAŞI — GENEL BAKIŞ

Oğuz BEKDEŞ

Savaşın mevcut gidişatı, modern çatışmanın doğasında önemli bir değişimi vurguluyor: Savaş artık hızlı, kesin zaferlerle, askerî güçle ilgili değil, aynı zamanda toplumsal ve politik dayanıklılığı da sınayan uzun, yıpratıcı süreçle ilgili. Rusya’nın tavrı sadece askerî yeteneklerini yansıtmıyor; sürekli baskıya uyum sağlama ve stratejik yöntemlerini yeniden gözden geçirme yeteneğini gösteriyor. Altyapıya saldırarak, tedarik hatlarını merkezden uzaklaştırarak ve yavaş, kademeli toprak kazanımlarına odaklanan Rusya dramatik hamleler aramıyor. Buna mukabil, Ukrayna’nın direnme kapasitesini zamanla yıpratmayı gaye edinen kademeli bir strateji izliyor. Bu kasıtlı, sabırlı yaklaşım, tarihî yıpratma savaşlarını yansıtıyor, ancak kaba kuvvet taktiklerinin yerini insansız hava araçları, elektronik savaş ve hassas vuruşlar gibi modern araçlar alıyor.

Ukrayna’nın durumunu özellikle tehlikeli hâle getiren şey sadece insan gücü zorlukları veya lojistik sıkıntıları değil, aynı zamanda dış desteğe olan yoğun bağımlılığıdır. İç kaynaklarına güvenebilen ve yaptırımları getirdiği handikapları büyük ölçüde atlatmış olan Rusya’nın aksine, Ukrayna’nın savaş çabası Batılı efendilerinin politik ve ekonomik önceliklerine bağlıdır. Bu, büyük ölçüde dile getirilmeyen bir kırılganlık meydana getirir: Ukrayna etkili bir şekilde iki savaş yürütmektedir; biri savaş alanında, diğeri ise efendilerinin desteği sağlam tutmak için. Batılı hükümetler dikkatlerini başka yöne çevirir, iç politik baskılarla karşılaşır veya diğer küresel sorunlara öncelik verirse, Ukrayna’nın mücadeleye devam etme yeteneği önemli ölçüde zayıflayabilir.

Rusya için çatışma, Ukrayna sınırlarının ötesine uzanan daha geniş bir jeopolitik mesaj taşıyor. Rusya, Batı’ya karşı dayanma ve uyum sağlama kapasitesini göstererek, diğer uluslara, Batı etkisinin ve askerî hâkimiyetinin sınırları olduğunu ispatlıyor. Batı’nın yenilmezliğine dair peşin kabûlü sorgulatıyor. Bunun, -özellikle- savaşı, çok kutuplu bir dünya düzeninin mümkün olup olmadığına dair test imkânı olarak gören ülkeler adına geniş kapsamlı etkileri var. Kremlin için çatışma, belirli askerî hedeflere ulaşmakla ilgili olduğu kadar, Rusya’nın küresel sahnedeki konumunu yeniden belirlemekle de ilgili.

Aynı zamanda, Ukrayna liderliği zor bir denge eylemiyle karşı karşıyadır: Hem askerî sahada hem de toplum içinde tükenme riskine karşı mücadele ederken güven ve güç yansıtmak. Gelecekteki saldırıları çevreleyen söylemler ikili bir amaca hizmet eder: İç morali korumak ve Batılı destekçileri, Ukrayna’nın hâlâ anlamlı zaferler elde edebileceğine ikna etmek. Ancak bu strateji riskler taşır. Eğer iyimserlik azalır ve hayal kırıklığına yol açarsa, savaş uzadıkça hem iç hem de uluslararası desteği sürdürmek daha da zorlaşacaktır.

Sonuç olarak, savaş, modern askerî plânlamacıları zorlayan, onları rahatsız edici bir gerçeği ortaya koyuyor: İleri teknoloji ve taktik üstünlük her zaman demografik zorlukların, endüstriyel kapasitenin ve uzun süreli çatışmalara uyum sağlama yeteneğinin üstesinden gelemiyor. Ukrayna’nın dış can damarına olan bağımlılığı, hayatta kalmasını, Batılı destekçilerinin dayanıklılığına kendi yetenekleri kadar bağlı olduğu tehlikeli bir konuma sokuyor. Bu arada, -aksiliklere rağmen- Rusya, uzun vadeli bir oyun oynuyor gibi görünüyor; Ukrayna’dan ve destekçilerinin kararlılığından daha uzun süre dayanabileceğine bahse giriyor. Bu anlamda, çatışma, sadece askerî gücün bir imtihanı değil; sistemlerin ve dayanıklılığın bir sınavı, kimin zorluğa en uzun süre dayanabileceğini görmek için bir yarışma…